Vasiyetnamenin İptali ve Tenkis Davaları
Vasiyetnamenin İptali ve Tenkis Davaları
Miras bırakanın sağlığında kendi özgür iradesiyle hazırladığı vasiyetnameler, ölümünden sonra mirasın paylaşımı konusunda en önemli hukuki belgelerdir. Ancak miras bırakanın saklı paylı mirasçılarının haklarını ihlal etmesi, ehliyetsiz olması veya vasiyetnamenin kanunun aradığı şekil şartlarına aykırı düzenlenmesi durumunda vasiyetnamenin iptali ve tenkis davaları gündeme gelmektedir.
Vasiyetnamenin İptali Sebepleri Nelerdir? Türk Medeni Kanunu uyarınca, bir vasiyetnamenin mahkeme kararıyla tamamen veya kısmen iptal edilebilmesi için şu dört temel sebepten birinin varlığı gerekir:
Ehliyetsizlik: Miras bırakanın vasiyetnameyi yaptığı sırada ayırt etme gücüne (akli melekelere) sahip olmaması. (Özellikle yaşlılık döneminde alınan sağlık kurulu raporları bu davaların seyrini değiştirir.)
İrade Sakatlığı: Vasiyetnamenin yanılma, aldatma (hile), korkutma veya zorlama altında yapılmış olması.
Hukuka ve Ahlaka Aykırılık: Vasiyetname içeriğinin, yüklenen şartların veya amacın kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine ya da ahlaka aykırı olması.
Şekil Noksanlığı: Kanunun resmi, el yazılı veya sözlü vasiyetnameler için aradığı katı şekil şartlarına uyulmadan düzenlenmiş olması.
Tenkis Davası ve Saklı Payların Korunması Vasiyetname hukuken geçerli olsa bile, eğer miras bırakan bu vasiyetle altsoyunun (çocukları, torunları) veya eşinin kanundan doğan saklı paylarını ihlal etmişse, vasiyetnamenin tamamen iptali istenemez; ancak tenkis davası açılabilir. Tenkis davası ile saklı payı ihlal edilen mirasçılar, kendi yasal paylarının yarısı oranında olan saklı paylarını koruma altına alır ve aşan kısmın kendilerine nakden veya aynen iade edilmesini sağlarlar.
Yasal Süreler ve Görevli Mahkeme Vasiyetnamenin iptali davası açma hakkı, iptal sebebinin ve miras bırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren iyi niyetli davalılara karşı 10 yıl, iyi niyetli olmayan davalılara karşı 20 yıl geçmekle düşer. Tenkis davasında da benzer şekilde 1 yıllık ve 10 yıllık hak düşürücü süreler uygulanır. Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir.
Vasiyetname uyuşmazlıkları; Adli Tıp Kurumu'ndan alınacak hukuki ehliyet raporları, miras terekesinin ve saklı payların matematiksel hesabı ile karmaşık miras usul kuralları nedeniyle miras hukuku alanında uzmanlık ve titiz bir süreç yönetimi gerektirmektedir.